Không biết đọc, không biết viết, không biết làm toán

Hai thứ cơ bản nhất mà một người, ít nhất là một người có học, phải biết đầu tiên là đọc viết và làm toán. Người ta có thể lầm trong mọi chuyện, nhưng không thể lầm về chuyện này. Đúng không?

Vậy mà hai người tôi nghĩ là lớn nhất từng sinh trên mặt đất này của chúng ta, là Tất Đạt Đa Cồ Đàm và Ludwig van Beethoven, một người thì không biết đọc viết, và một người thì không biết làm toán.

 

Không có ai kể lại rằng Phật đã đọc sách hay ghi chép gì. Thời ấy, văn bản chỉ được dùng cho các khế ước, hoặc khắc vào đá ở các đền, hẳn chỉ có một số rất ít người biết, khi họ làm một nghề nhất định, vì một lý do nhất định nào đó.

Mãi bốn thế kỷ sau khi Phật chết, kinh Phật mới được ghi lại lần đầu tiên, bằng tiếng Pali, chép lên lá bối đa khô, ở một xứ Phật chưa từng đi đến, là Tích Lan. Khi còn sống, Phật chỉ nói, chứ không viết những gì Phật muốn người khác hiểu. Người ta nghe, ghi nhớ, rồi đi nói lại cho người khác. Để mọi người không nhớ sai, thứ nhất các bài tạng được đặt ra để dễ học nằm lòng, và thứ hai, ai cũng biết là Phật rất yêu những con số. 4 sự thật về cái khổ, 8 con đường đúng, 12 duyên khởi, 5 ấn, 6 căn, vân vân. Cái gì quan trọng cũng được đánh số để khi kể lại người ta kể đúng thứ tự. Nếu có quên mất thứ gì, thì nhờ có đánh số họ biết mình còn thiếu; và kể đủ số rồi thì thôi, không được thêm vào điều gì nữa.

 

Với Beethoven những con số quá trừu tượng. Anh chỉ biết làm một ít tính cộng trừ, và chỉ chắc là đúng khi nào con số còn đếm được trên các ngón tay của mình. Trong các mẩu giấy ghi chép còn để lại, người ta thấy khi cần tính tiền phải trả 7 lần cho một món gì giá 8 Gulden, thì vì không biết làm toán nhân, anh chép 7 lần số 8 ra và lần lượt cộng chúng lại với nhau. Một lần, phải trả  11 lần nửa Gulden, anh chép 11 lần 1/2, và 1/2 là một con số rất khó đếm bằng các ngón tay. Kết quả cộng 11 lần 1/2 của Beethoven là 10,5. Thương không?

Không biết tính toán, Beethoven không biết mình giàu hay nghèo. Từ ngày bị điếc, Beethoven không đi dạy đàn piano được nữa và mất đi nguồn thu nhập tiền lẻ. Còn tiền chẳn? Là nhà soạn nhạc tự do, không có lương, anh sống nhờ vào trợ cấp của các nhà quí tộc yêu nhạc.  Gặp thời lạm phát, các công tước, hầu tước cũng hay quên. Anh càng ngày càng lo lắng. Anh chỉ biết lúc nào anh cũng cần nhiều tiền, vì anh yêu rượu và phụ nữ và cháu và thứ nào cũng tốn. Anh cũng không biết mình là người keo kiệt hay phung phí. Đây là cơn giận của Beethoven khi làm rớt mất một đồng xu (Kissin at the Prom):

Bài này nhiều nốt nhỉ.

Trong tiếng Đức, chữ Note nghĩa là nốt nhạc, cũng có nghĩa là tiền giấy (chữ Banknote viết ngắn đi). Trong khi đó, chữ Not có nghĩa là sự khó khăn cùng túng.

Beethoven có lần mua cổ phiếu. Trong một bức thư gửi cho kế toán trưởng ngân hàng, yêu cần gửi ngay cho anh tiền lời khi có, vì Beethoven rất cần tiền. Anh viết: “Und alle Noten, die ich mache, bringen mich nicht aus den Nöthen!!” (cách viết xưa có thêm chữ h)

(Và tất cả các nốt nhạc [cũng có thể hiểu là những tờ tiền giấy] mà tôi làm ra, chúng không kéo tôi ra khỏi những cơn túng bấn!!”)

6 Responses to Không biết đọc, không biết viết, không biết làm toán

  1. Moonie says:

    Ôi cơn giận khi mất một xu của anh thật khiến người ta phải yêu cái sự mất mát của chính mình. 🙂

  2. đoàn minh phượng says:

    Beethoven đã không biết tính tiền mà lại không chịu lấy vợ, để vợ tính cho.

  3. butchi says:

    hic em tính tiền có khi còn thua cả Beethoven nữa chị ơi 😐 vợ cũng không biết ở phương nào mà lấy. và lại có ai chịu lấy mình không nữa.

  4. tuyen says:

    Em có chút suy nghĩ xin được chia sẻ : Em không nghĩ Đức Cồ Đàm không biết đọc. Mặc dù kinh sách không ghi chép rõ, Thái tử Tất Đạt Đa chắc chắn đã hấp thụ một nền giáo dục vững chắc vì ngài là hòang tử của một quốc gia giàu mạnh. Về thời gian xuất hiện chữ viết ở Ấn Độ cổ, các tài liệu cho biết vào khỏang thiên niên kỷ thứ 2 B.C, ở khu vực này đã xuất hiện bộ kinh PHệ Đà cổ nhất . Trong khi đó, Đức Phật của chúng ta đản sanh vào năm 623 B.C.

  5. đoàn minh phượng says:

    tuyen:
    Cám ơn em góp ý.

    Thông tin về việc không có chữ viết thời Đức Phật chị đọc từ cuốn The Historical Buddha của Hans Wolfgang Schumann, người đọc nhận thấy Schumann có nghiên cứu tường tận trước khi viết.

    Kinh Vệ Đà có trước, nhưng cũng chỉ truyền miệng. Đoạn này chị đọc trong Wikipedia:

    Transmission of texts in the Vedic period was by oral tradition alone, preserved with precision with the help of elaborate mnemonic techniques. A literary tradition set in only in post-Vedic times, after the rise of Buddhism in the Maurya period, perhaps earliest in the Kanva recension of the Yajurveda about the 1st century BCE; however oral tradition predominated until c. 1000 CE.

    Điều chị muốn nói là thời của chúng ta chữ viết gắn liền với văn minh nên chúng ta không thể tưởng tượng có thể có một nền giáo dục không dựa trên chữ viết. Schumann viết là (chúng ta có thể tưởng tượng) Siddhartha đã có một nền giáo dục rất vững vàng bằng cách lắng nghe, bàn luận và ghi nhớ.

  6. Ho Nguyen Ngoc says:

    Em được biết: Đức Phật trước khi nhập Niết Bàn đã nói “suốt 49 năm qua ta chưa hề nói một điều gì.” Vì Phật sợ mỗi người, một nhân duyên khác nhau nếu chỉ nghe và hiểu trên lời của Phật thì họ sẽ hiểu sai nên Phật bảo thế. Nói còn không nói, huống gì là viết. Hì. Em nghĩ thế.

Leave a Reply

Your email address will not be published.


A note sounds. Then it sounds again. But everything has changed.

Paul Griffiths on Johann Sebastian Bach

March 2012
M T W T F S S
« Oct   Apr »
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  

Xin để lại địa chỉ email để được thông báo khi có bài mới: