Biết, làm và là

Theo Gautama, biết (tuệ, giác ngộ, niết bàn) là đủ. Hume cho rằng chỉ biết thôi không đủ, nếu nhận thức không đưa đến hành động thì nó vô ích. Marx nói triết học chỉ tìm cách hiểu thế giới thì không đủ. Triết học phải thay đổi thế giới.

Bạn dễ đồng ý với Hume và Marx phải không? Vì triết phải có lý tưởng.

Nhưng trong điểm này, giữa Hume và Marx có khác biệt. Có vẻ nhỏ thôi, nhưng triết là thứ ánh sáng ở trung tâm một vì tinh tú. Cách nhau một ly ở điểm xuất phát, sự cách biệt sẽ trở thành muôn vạn dặm trên mặt đất, ở điểm nơi ánh sáng rọi đến. Nhận thức đúng đưa đến hành động đúng, và giá trị con người được định nghĩa qua hành động của họ, thì triết có thể thay đổi một người, làm cho con người, từng người một, theo lựa chọn của họ, tốt đẹp hơn. Marx bỏ qua con người, muốn thay đổi ngay thế giới, và như vậy chỉ có một cách là đồng hóa và cưỡng bách tất cả con người vào một hệ thống bằng mọi cách, dù hệ thống ấy chỉ mới là một lý thuyết. Không thể nói hết những tan hoang điều này gây ra khi lý thuyết ấy tự phản mình.

Trở lại với Gautama. Triết của anh không nói đến lý tưởng. Gautama không ngắt thời gian ra hiện tại và tương lai, mà lý tưởng thì luôn nằm ở tương lai. Không có sự khác biệt giữa nhận thức và hành động, không có cái biết nào không đến từ cái hành và không ôm cái hành bên trong nó. Không có sự khác biệt giữa cái như thế và cái nên như thế. Cũng không có sự khác biệt giữa cái biết và cái là. Bạn biết Phật, thì bạn là Phật.

Leave a Reply

Your email address will not be published.


A note sounds. Then it sounds again. But everything has changed.

Paul Griffiths on Johann Sebastian Bach

December 2012
M T W T F S S
« Sep   Jan »
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31  

Xin để lại địa chỉ email để được thông báo khi có bài mới: