N.

Ký ức là một thứ rất lạ lùng. Tối qua tôi nằm mơ thấy một đứa bạn cũ, thời tiểu học. Vì nó đã thay đổi, hoặc vì trí nhớ của tôi phai loãng, nên tôi không hẳn nhận ra nó và bỏ đi không chào. Đi một lúc, tôi lại thấy nó ở bên đường. Không biết vì sao, tôi muốn ngoảnh đi, muốn nó đừng thấy tôi, muốn mình đã không hề gặp lại nó. Nhưng lần này N. nắm lấy tay tôi và tôi buộc phải nói đôi ba câu gì đó. Trong lúc tìm những lời chào hỏi bâng quơ tim tôi chợt hơi thắt lại, tôi buồn bã và thấy đau ở một nơi nào đó trên người tôi không biết ở đâu.

Sân trường năm xưa có trồng hoa, cô giáo mặc áo dài rất đẹp. Cô giáo ác độc và hèn hạ, cô thích đánh học trò nhà nghèo. Cô giáo không muốn nhìn thấy một đứa học trò da đen mặc quần áo cũ bẩn trong một trường học lát gạch hoa, sân trồng phượng và trước hàng hiên mỗi lớp có hoa giấy hoặc hoa mười giờ. N. là một đứa như thế, quần áo lem luốc, tập vở lem luốc, và luôn luôn làm toán sai. Da N. đen vì nó lai người Miên, đôi mắt luôn luôn buồn vô hạn. Nó 7 tuổi và ngày nào cũng bị cô giáo đánh. (Có lẽ về nhà nó phải làm việc tối mặt và cũng bị cha đánh). Con nhà giàu không bao giờ bị đánh.

Cô giáo tin rằng chúng tôi cần có những tấm gương sáng để học theo, và cũng cần những tấm gương tối để tránh xa. N. là một tấm gương tối, và nếu nó chưa đủ tối (mắt nó long lanh quá) thì cô sẽ làm cho nó tối hẳn đi. Bị đánh xong nó còn phải ra quì ở cửa lớp.

7 tuổi, chắc hẳn chúng tôi đã có cảm nhận về sự công bằng. Đã thấy nghẹn, đã biết uất vì sự bất công. Nhưng chúng tôi còn bé quá, những cảm giác đó chưa hề có tên, không hề được công nhận. Cô giáo biết uốn nắn, vạch lối cho những tình cảm đó vào khuôn, đặt tên khác cho sự bất bình: thay vì oán cô giáo tàn ác, chúng tôi oán N. tay chân lem luốc, mặc quần áo bẩn, vở vấy đất, không thuộc bài, làm toán sai. Cô dạy cho chúng tôi đứng về phía kẻ mạnh, đồng nghĩa cái mạnh với cái tốt và cái yếu với cái xấu.

Tôi đã quên lớp học ấy, quên hẳn thời thơ ấu.

Thật không?

Có lẽ lẫn khuất ở một nơi nào đó, tôi chưa bao giờ quên mình là người có tội. Tôi đã không làm bất cứ điều gì để cho N. hiểu là chúng tôi biết N. vô tội. Không một bàn tay, một nụ cười; giờ ra chơi chúng tôi tránh ánh mắt nó, nên không biết rằng mắt nó rất đẹp. Chúng tôi học thụ động vào năm 7 tuổi. Học giết chết sự uất ức trước bất công. Và sự nhầm lẫn hiền và ác, đẹp và xấu sẽ còn giăng mắc, chồng chất lên nhau tiếp nữa. Chúng tôi đi qua cuộc đời, mù mờ, đồng lõa, vô cảm. Không ai nhắc cho chúng tôi nhớ cả.

Bao năm đã qua rồi, tôi vẫn chưa đủ lớn để hiểu giấc mơ của mình. Tôi không hiểu tên của nỗi ái ngại đã làm tôi tránh ánh mắt của một đứa bạn cũ, gặp lại nhau trong mơ.

N. không phải là tấm gương vượt khó. N. đã không thành công và tha thứ. Nhưng còn buồn bã hơn sự không tha thứ, là sự cam chịu. Ngày đó, N. không hiểu vì sao mình ngày nào cũng bị cô giáo đánh, không biết khóc với ai. Bây giờ, N. cũng vậy, vẫn không hiểu. Chỉ khác là nó đã từ lâu không hỏi nữa, và không khóc nên cũng không cần phải có ai. Này phượng, sao lại tránh mắt tôi, đôi mắt đâu còn long lanh vì uất ức. Đôi mắt không mãi theo phượng để hỏi tại sao. Tại sao?

Ở trên, tôi vừa nói dối bạn. Tôi gặp lại N. ngoài chợ chứ không phải trong mơ, đã nửa năm. 6 tháng rồi tôi vẫn không hiểu sao lúc đó tôi lại tránh mắt N. Ánh mắt ấy trở lại với tôi đêm qua, trong giấc ngủ. Dù trong giấc ngủ, nó vẫn không phải là mơ.

 

2 Responses to N.

  1. TOU says:

    em đọc chậm, như đọc lại tuổi thơ của mình.

    hai quãng thời gian cách biệt, trước và sau 1975, em như bị chuyển tử người Kinh sang người Miên, cũng bị ghẻ lạnh và đánh đập, chỉ khác N, em phản ứng mạnh và bị trù dập kiệt quệ tinh thần…

    cảm ơn chị, đọc lúc nào cũng ngập tràn xúc cảm…

    • Cảm ơn tác giả bài viết về những chia sẻ này. Xin phép tác giả cho phép em được hỏi bác TOU một vài điều liên quan.
      Khi đọc comment của bác TOU, cháu tự dưng thấy thắc mắc quá. Sau năm 1975, sao bác TOU lại bị chuyển từ người Kinh sang người Miên ạ?
      Cháu cảm ơn bác đã chia sẻ thông tin này.

Leave a Reply

Your email address will not be published.


A note sounds. Then it sounds again. But everything has changed.

Paul Griffiths on Johann Sebastian Bach

February 2013
M T W T F S S
« Jan   May »
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728  

Xin để lại địa chỉ email để được thông báo khi có bài mới: