Làm sao để vẽ một cái cây?

Nhiều hoạ sĩ trẻ quan niệm rằng sáng tạo là phải đột phá, đánh đổ, thách thức và mới lạ, rồi cứ loay hoay hoài vì làm không được. Quan niệm về sự mới lạ này không mới lạ, và thật ra những thứ đột phá chỉ là một phần nhỏ trong những gì sẽ tạo nên một nền nghệ thuật đương đại. Quan niệm này cũng dễ dẫn dụ người ta đi tìm một hình thức mới lạ thay vì ngồi im lắng nghe mình muốn nói gì, tức là nội dung. Trong rất nhiều trường hợp, nó chỉ dẫn đến bế tắc.

Ý của tôi thật bình thường (nên chỉ cần được trả hai xu, xin năm xu chắc chẳng ai chịu trả). Nó như thế này: nghệ thuật tạo hình quá lệ thuộc vào chất liệu và kỹ thuật, điều này dễ đưa người ta đến việc đặt tất cả vào hình thức (chữ tạo hình và hình thức gần như là đồng nghĩa rồi). Nhưng nếu có một điều mà người vẽ học được từ người làm thơ thì điều đó như thế này: nội dung của một bài thơ luôn luôn rộng và dài hơn tổng số những chữ viết nên bài thơ ấy. Cái gì làm nên chiều rộng, và chiều dài ấy?

Tôi không biết, và câu hỏi chắc cũng không ai có thể trả lời được hoàn toàn. Và hãy cứ để yên bí mật đó là một bí mật. Ở đây chúng ta tạm đồng ý gọi đó là cái hồn để có thể nói chuyện tiếp. Hồn thì chắc chắn là nằm bên trong, vì nếu nằm bên ngoài chúng ta đã gọi đó là da, hay tóc. Hồn nằm bên trong mình, hoặc là trong gió. Chỉ có hai nơi đó là có thể.

Tìm cách diễn đạt nó chỉ có thể là bước thứ hai. Bước đầu tiên là nghe thấy nó (bên trong hoặc là trong gió). Có thể có ai đó nói rằng nghe thấy cũng vẫn chưa phải là bước đầu tiên, bước đầu tiên phải là có nó hẵng. Ừ, đúng, nhưng mà giờ này mới bắt đầu ở nơi đó thì trễ mất rồi. Hãy mặc định là chúng ta có một cái hồn và công việc bắt đầu ở nơi lắng nghe nó.

“Nó như thế nào” chỉ có thể là “nó như thế nào trong giây phút này”. Một cái hồn trọn vẹn, xong xuôi và bất biến là không có đâu. Một thứ như vậy thì chỉ có thể là một khái niệm về nó, không phải nó.

Làm sao để nghe thấy hồn mình ngay trong giây phút này thì là chuyện riêng của bạn, tôi hứa không động chạm gì đến dù là khẽ đến đâu. Hãy cứ mãi hoài ở bên trong cuộc lắng nghe, dù là bao lâu (với tôi thì bước đầu tiên này là chuyện cả đời). Bao giờ bạn cảm thấy một sự thôi thúc gần như là không cưỡng được, phải đi tìm một cách nào đó để diễn đạt nó ra, thì bạn hãy làm vậy. Và đây cũng là chuyện riêng của bạn. Tôi sẽ im lìm biến mất ngay lập tức vì không giây phút cô đơn nào của bạn thiêng liêng hơn lúc này.

Chúng ta tìm cách diễn đạt thứ mình tìm thấy trong vài khoảnh khắc ngắn ngủi, nếu nó vẫn chưa đúng là cái đó thì chúng ta sẽ xoá đi và làm lại, cho đến khi nó nói được hoặc gần được điều bên trong hay trong gió. Lúc đó bạn chẳng phải lo gì cách diễn đạt của bạn có mới lạ hay không. Con người ta vừa giống nhau vừa riêng một cách kỳ lạ, nên chắc chắn là nó mới lạ. Dù bạn chỉ vẽ một cái cây là thứ người ta đã vẽ vài trăm triệu lần rồi, nó vẫn mới lạ nếu khi tìm cách diễn đạt, bạn vừa đủ nhuần nhuyễn trong kỹ thuật để có thể không bận tâm tới nó, vừa ngô nghê hoặc lãng trí đến nỗi bạn đã làm rớt mất hết mọi khái niệm một cái cây là như thế nào. Kể cả cái tên của nó bạn cũng đã lỡ quên mất.

Vì khái niệm của người ta thường giống nhau nên nếu dựa vào khái niệm, chúng ta không làm được cái gì mới cả. Chỉ có thể dựa vào khoảnh khắc. Dù nó mong manh, chúng ta chỉ có khoảnh khắc là tài sản của riêng mình.

One Response to Làm sao để vẽ một cái cây?

  1. […] P/s: cám ơn bài viết truyền cảm hứng của bạn Phương: link […]

Leave a Reply

Your email address will not be published.


A note sounds. Then it sounds again. But everything has changed.

Paul Griffiths on Johann Sebastian Bach

October 2013
M T W T F S S
« Sep   Nov »
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031  

Xin để lại địa chỉ email để được thông báo khi có bài mới: