Đọc

Elf Söhne

Làm gì mà hứa dịch “Mười một đứa con trai” của Kafka mấy năm rồi vẫn không làm được? Mà truyện chỉ có vài trang, câu cú dễ hiểu (tôi đoán anh ấy viết trong nửa tuần).

Bao giờ dịch xong một truyện, mới thực sự biết mình có biết tiếng Đức, và tiếng Việt, hay không. Chưa làm thì chỉ tưởng tượng thôi, là mình biết.

Và lại tiếp tục tưởng tượng.

Cánh bướm

Khi ai đó nhắc tới cánh bướm trong truyện của họ, bạn nghĩ tới gì?

 

Trong cuốn The Master of Petersburg có một đoạn Coetzee kể lại lúc Dostoevsky đến chỗ nhà trọ con trai (riêng của vợ ông) ở cuối cùng trước khi chết. Bà chủ nhà trọ mời ông ở ại ăn tối với bà và con gái. Ông hỏi bà về Pavel, người con trai mới mất. Anh ấy làm sao biết nơi này mà đến thuê phòng.

Bà chủ nhà trọ ngập ngừng, bà định nói là anh ấy đáng mến, nhưng bà không thể nói điều đó mà không đặt nó sau một động từ ở thì quá khứ, như vậy thì sự mất mát quá rõ nét. Ông hiểu như vậy. Cuối cùng bà chỉ nói là một người thuê phòng khác giới thiệu anh ấy đến đây.

“Ông bỗng thấy bà thật khô khan, khô như chiếc cánh của một con bướm. Như thể giữa làn da và chiếc váy lót, giữa làn da và đôi tất đen sát người mà chắc chắn bà đang mặc, có một lớp phấn tro trắng mịn, cho nên, nếu để buông lơi từ vai, chiếc áo bà mặc sẽ chuồi xuống đất không cần ai nắm kéo.

Ông ước được nhìn thấy bà trần trụi, người đàn bà trong lần bừng nở cuối cùng này của tuổi xuân.”

 

Cánh bướm là một hình ảnh sáo mòn trong văn và thơ. Nhưng, với một chút chánh niệm, bạn vẫn có thể rủ bỏ mọi liên tưởng quen thuộc và dùng nó trong một ý nghĩa khác.

Don’t allow the memory of justice to fade

Trong cuốn Waiting for the Barbarians, nhân vật tôi của J. M. Coetzee nhớ lại lúc ông còn làm magistrate trong một đồn biên phòng xa xôi, có một người đàn ông trẻ vì ăn cắp một con gà bị một magistrate khác phạt đi lính xa nhà ba năm, như lính trấn thủ lưu đồn ở nước ta ngày xưa. Được một tháng, anh lính trẻ nhớ mẹ, nhớ nhà, bỏ trốn. Người ta bắt được đem anh ta cho nhân vật tôi xử tội, anh lính đứng đó, hai tay bị trói phía sau, đôi mắt mờ đục.

“Anh cảm thấy như thế là không công bằng, tôi biết, rằng anh sẽ bị phạt vì anh mang trong người tình cảm của một đứa con trai yêu mẹ. Anh nghĩ anh biết thế nào là công bằng và thế nào là không. Tôi hiểu. Chúng ta ai cũng nghĩ là mình biết.” Tôi, chính tôi cũng không nghi ngờ gì rằng trong bất cứ khoảnh khắc nào bất cứ ai trong chúng ta, đàn ông, đàn bà, trẻ con, có lẽ ngay cả con ngựa đáng thương đang kéo cái cối xay kia, đều biết như thế nào là công bằng: tất cả sinh linh đều bước vào thế giới mang theo trong lòng ký ức về sự công bằng. “Nhưng chúng ta sống trong một thế giới của luật lệ,” tôi nói với người tù đáng thương của tôi, “một thế giới tốt đẹp hạng nhì. Chúng ta không làm gì được cả. Chúng ta là những sinh vật bị rơi. Tất cả những gì chúng ta có thể làm là giữ luật lệ, tất cả ai ai cũng thế, giữ luật lệ mà không để cho ký ức về sự công bằng của chúng ta phai đi.”

Và nhân vật tôi của J. M. Coetzee xử anh lính tội đào ngũ.

Có mây qua

thỉnh thoảng mây qua
để người ngắm trăng
nghỉ ngơi đôi mắt 

Basho

Đôi mắt em dịu dàng buông thả vũ trụ tan

Cửa vào

Dù em có là ai đi nữa: Buổi tối hãy bước ra
khỏi căn phòng của em, căn phòng trong đó em biết mọi thứ:
ở nơi chốn cuối cùng trước khi xa xăm bắt đầu, căn nhà em nằm đó:
Dù em có là ai đi nữa.

Với đôi mắt của em, mệt mỏi không còn sức để thoát
khỏi những ngưỡng cửa ưu phiền,
em nhấc thật chậm rãi một thân cây đen
và dựng nó lên trước bầu trời: gầy và lẻ loi.

Và em đã dựng lại thế giới. Và thế giới lớn
và như là một lời, một lời còn tự trưởng thành trong im lặng.
Và như ước nguyện của em tự hiểu ý nghĩa của nó,
đôi mắt em dịu dàng buông thả vũ trụ tan…

Rainer Maria Rilke

Từng chữ một

Có một đứa say rượu, say đến nỗi quên mất tiếng người.

Có một đứa say rượu đang cố nhớ lại tiếng người, từng chữ một. Không phải để hỏi đường về nhà, mà để đọc Văn tế thập loại chúng sinh của Nguyễn Du.


A note sounds. Then it sounds again. But everything has changed.

Paul Griffiths on Johann Sebastian Bach

April 2017
M T W T F S S
« Mar    
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930

Xin để lại địa chỉ email để được thông báo khi có bài mới: